المپیاد فیزیک؛ معرفی بهترین منابع و روش مطالعه

نظر کارشناسی مشاوران تیم پایتخت کتاب

المپیاد فیزیک فرصتی است برای شما که به فیزیک علاقه دارید و دوست دارید بیشتر از مطالب کتاب درسی یاد بگیرید. در این آزمون، باید بتوانید با کمک چیزهایی که یاد گرفته‌اید، سؤال‌های تازه را حل کنید و دلیل پاسختان را توضیح دهید. برای شروع، پایه فیزیک و ریاضی خود را تقویت کنید و روی مباحثی مثل حرکت و نیرو وقت بگذارید. بعد سراغ سؤال‌های المپیاد سال‌های قبل بروید تا با نوع سؤال‌ها آشنا شوید. اگر نتوانستید سؤالی را حل کنید، بررسی کنید کجای راه را بلد نبودید و همان قسمت را یاد بگیرید. در کنار حل سؤال، آزمایش کردن هم بخشی از این مسیر است؛ یاد می‌گیرید اندازه‌گیری کنید، نمودار بکشید و توضیح دهید نتیجه آزمایش چه چیزی را نشان می‌دهد. لازم نیست از روز اول همه این کارها را بلد باشید؛ با تمرین و یادگیری قدم‌به‌قدم جلو می‌روید.

شرکت در المپیاد فیزیک راهی است برای اینکه استعداد درونتان را بیدار کنید و برای قدم گذاشتن در دنیای جذاب فیزیک از سطح کتاب‌های درسی عبور کنید. دانش‌آموزان اهداف مختلفی از شرکت در این آزمون دارند، تعدادی می‌خواهند مسیر پرپیچ‌وخم کنکور را دور بزنند و برخی به دنبال کسب مدال‌های خوش‌رنگ هستند. فرقی نمی‌کند هدف شما چیست، برای رسیدن به هدفتان باید اطلاعات کاملی در مورد مراحل مختلف این آزمون، منابع و روش مطالعه هر مرحله و نکاتی که شما را به موفقیت می‌رساند داشته باشید.

المپیاد فیزیک فقط یک رقابت برای حفظ کردن فرمول‌ها نیست؛ بلکه آزمونی است که توانایی تحلیل، حل مسئله، استدلال ریاضی و مهارت‌های آزمایشگاهی را هم‌زمان ارزیابی می‌کند و به همین دلیل با آزمون‌های معمول مدرسه تفاوت اساسی دارد.

 در ادامه قصد داریم صفر تا صد شرکت در المپیاد به همراه بهترین منابع المپیاد فیزیک را بررسی کنیم، پس تا انتها همراه پایتخت کتاب باشید. . 

مطالعه برای المپیاد فیزیک را از کجا شروع کنم؟ 

اگر تصمیم قطعی برای شرکت در المپیاد فیزیک گرفته باشید، اولین سوالی که به ذهن‌تان می‌رسد این است که مطالعه برای این آزمون را از کجا شروع کنم؟ اول از همه لازم است بگوییم تنها دانش‌آموزان دهمی و یازدهمی می‌توانند در این رقابت شرکت کنند، و دهمی‌ها اجازه دارند به صورت آزمایشی آزمون بدهند و نمی‌توانند بیشتر از مرحله دوم پیشروی کنند.

حالا برای شروع می‌توانید از تابستان سال نهم استارت بزنید و از آنجایی که تا این پایه هیچ کتابی تحت عنوان فیزیک نخوانده‌اید، بهتر است ابتدا کتاب‌های فیزیک متوسطه دوم را مطالعه کنید. وقتی با دانش فیزیک تا حدی آشنا شدید، سراغ منابع درس مکانیک بروید، چون پایه و اساس آزمون‌های مراحل مختلف به ویژه مرحله اول و دوم، تسلط روی مبحث مکانیک است. 

دلیل این اولویت‌بندی این است که بسیاری از ایده‌های مطرح‌شده در الکترومغناطیس، نوسان، سیالات و حتی بعضی مسائل ترمودینامیک بر پایه مهارت حل مسئله در مکانیک بنا شده‌اند؛ بنابراین هرچه پایه مکانیک شما قوی‌تر باشد، یادگیری مباحث بعدی ساده‌تر خواهد شد.

بازه زمانی	اولویت مطالعه
تابستان بعد از نهم	فیزیک دهم و آشنایی با مفاهیم پایه
پاییز دهم	مکانیک پایه و حل مسائل
زمستان دهم	تکمیل مکانیک و مرور
تابستان دهم	الکترومغناطیس مقدماتی
پایه یازدهم	حل آزمون‌های سال‌های گذشته و مباحث پیشرفته‌تر

المپیاد فیزیک چند مرحله است؟ 

از روزی که تصمیم می‌گیرید در المپیاد فیزیک شرکت کنید تا آن لحظه شیرینی که مدال طلا را به گردن‌تان می‌اندازید، باید ۵ مرحله را طی کنید. در ادامه به شما می‌گوییم که هر مرحله در چه تاریخی برگزار می‌شود، قرار است در هر مرحله به چه تعداد سوال پاسخ دهید و با چه تعداد دانش‌آموز رقابت کنید:

 جزئیات اجرایی هر سال ممکن است تغییرات کوچکی داشته باشد، اما ساختار کلی پنج مرحله‌ای این المپیاد طی سال‌های اخیر ثابت بوده است.

👈 مرحله اول

دانش‌آموزان دهم و یازدهمی که شرایط شرکت در المپیاد فیزیک را دارند، در آزمون مرحله اول که در بهمن ماه برگزار می‌شود شرکت می‌کنند. برای موفقیت در این مرحله لازم است به درک خوبی از منابع آزمون به ویژه درس مکانیک رسیده باشید. قرار است به ۳٠ تا ۴٠ سوال تستی و ۷ تا ۱٠ سوال کوتاه پاسخ دهید، معمولا سوالات تستی سایر آزمون‌ها، چهار گزینه‌ای هستند اما در این آزمون تعدادی از سوالات پنج یا شش گزینه‌ دارند. در نهایت از این مرحله ۱٠٠٠ تا ۱۵٠٠ نفر سربلند بیرون می‌آیند تا وارد مرحله دوم این رقابت شوند. 

یکی از اشتباهات رایج داوطلبان این است که تمام وقت خود را صرف حفظ فرمول‌ها می‌کنند، در حالی که بخش قابل توجهی از سوالات مرحله اول بر تحلیل موقعیت‌های جدید و استفاده خلاقانه از مفاهیم مکانیک استوار است.

👈 مرحله دوم

زمان برگزاری این مرحله، اردیبهشت ماه هر سال است و دانش‌آموزان برای سربلند بیرون آمدن از این مرحله، باید علاوه بر اطلاعات تئوری، تسلط نسبتا خوبی روی مباحث آزمایشگاه داشته باشند. چون اولین سوال این آزمون به آزمایشگاه اختصاص دارد و ۳٠ الی ۴۵ دقیقه فرصت دارید که به این سوال پاسخ دهید.

توصیه می‌کنیم در فاصله مرحله اول تا دوم، توجه ویژه‌ای به آزمایشگاه فیزیک داشته باشید، چون این سوال به اندازه ۲ سوال تئوری ارزش دارد و پذیرفته شدن شما در مرحله دوم تا حد زیادی وابسته به پاسخ‌گویی شما به سوال آزمایشگاه است.

بعد از سوال آزمایشگاه نوبت به ۷ الی ۱٠ سوال تشریحی می‌رسد که برای پاسخ‌گویی به آنها هم ۳ ساعت زمان در نظر گرفته شده است. در این مرحله، توانایی رسم نمودار، تحلیل داده‌های آزمایشگاهی، محاسبه خطا و نتیجه‌گیری از اندازه‌گیری‌ها به اندازه حل مسائل تئوری، اهمیت پیدا می‌کند.

در طی رقابت تنگاتنگ مرحله دوم دانش‌آموزان باید نمره قبولی ۵٠ درصد را کسب کنند و ۴٠ الی ۴۵ نفر برای شرکت در مرحله بعد انتخاب می‌شوند. 

👈 مرحله سوم

رسیدیم به مرحله سوم یا اردوی تابستانه، شرکت کنندگان این دوره معتقدند مباحث این مرحله تخصصی‌تر هستند و سطح امتحانات این دوره هم بالاتر از دو مرحله قبلی است! کل این دوره حدود دو ماه طول می‌کشد و طی این زمان، از اساتید برتر دانشگاهی دعوت می‌شود درس فیزیک را در دو حوزه تئوری و عملی به شرکت کنندگان آموزش دهند. در انتهای دوره تابستانه حدود ۵ الی ۶ آزمون تئوری و ۴ آزمون آزمایشگاه مطرح می‌شود، یعنی ۴٠ درصد سوالات این آزمون‌ها شامل مباحث عملی و ۶٠ درصد شامل مباحث تئوری است.

ضریب این آزمون‌ها با هم متفاوت است و آزمون‌های آخر چون ضریب بیشتری دارند، نقش آنها در موفقیت شرکت کنندگان پررنگ‌تر است.

بسیاری از مدال‌آوران معتقدند مهم‌ترین تفاوت این مرحله با مراحل قبلی، تغییر نوع سوالات است؛ در اینجا صرفاً دانستن فرمول‌ها کافی نیست و باید بتوانید از چندین مفهوم مختلف برای حل یک مسئله استفاده کنید.

 بخش جذاب ماجرا یعنی اعطای مدال در انتهای این مرحله اتفاق می‌افتد و بر اساس عملکرد دانش‌آموزان در حوزه‌های عملی و تئوری ۱٠ نفر مدال طلا، ۱۵ نفر مدال نقره و ۱۵ نفر مدال برنز دریافت می‌کنند. 

👈 مرحله چهارم

در این دوره علاوه بر آموزش‌های تخصصی، مهارت‌هایی مانند مدیریت زمان در آزمون‌های طولانی و انجام آزمایش‌های دقیق نیز تقویت می‌شود.

کسانی که در دوره تابستانه موفق به کسب مدال طلا شده‌اند، باید به مدت یک سال در باشگاه دانش‌پژوهان جوان وقت بگذارند و در کلاس‌های مختلف شرکت کنند تا برای حساس‌ترین مرحله المپیاد فیزیک، یعنی انتخاب اعضای نهایی تیم المپیاد فیزیک ایران انتخاب شوند. در انتها از بین ۱٠ نفر دارنده مدال طلای مرحله سوم، ۵ نفر انتخاب می‌شوند و به مرحله جهانی راه پیدا می‌کنند. 

👈 مرحله پنجم

مرحله آخر، مرحله نفس‌گیر و هیجان‌انگیز رقابت با شرکت کنندگانی از سایر کشورها است. المپیاد جهانی فیزیک (IPhO) معمولاً شامل یک آزمون تئوری و یک آزمون آزمایشگاهی است که هر کدام حدود پنج ساعت زمان دارند و شرکت‌کنندگان باید توانایی حل مسائل کاملاً جدید را نشان دهند. در این مرحله یکی از مدال‌های خوشرنگ طلا، نقره و برنز را کسب کنند، فرصت ادامه تحصیل در بهترین دانشگاه‌های دنیا را به دست می‌آورند. این رقابت‌ها هر سال در یکی از کشورهای دنیا برگزار می‌شوند و حدود دو هفته طول می‌کشند. 

مرحله	زمان تقریبی	ویژگی مهم
اول	بهمن	۳۰ تا ۴۰ تست + ۷ تا ۱۰ سؤال کوتاه
دوم	اردیبهشت	آزمایشگاه + ۷ تا ۱۰ سؤال تشریحی
سوم	تابستان	۵ تا ۶ آزمون تئوری + ۴ آزمون آزمایشگاه
چهارم	یک سال	انتخاب تیم ملی
پنجم	حدود دو هفته	المپیاد جهانی

آشنایی با مباحث المپیاد فیزیک

همه شما کم و بیش با مباحث مختلف فیزیک مانند مکانیک، امواج، الکترومغناطیس و … آشنایی دارید، جالب است بدانید که برای موفقیت در المپیاد این رشته، داشتن دانش تئوری فیزیک کافی نیست، بلکه شما باید دانش کافی از علم ریاضیات کسب کنید و در مبحث آزمایشگاه فیزیک هم حرفی برای گفتن داشته باشید. با مراجعه به جدول زیر می‌توانید اطلاعات خوبی در مورد مباحث مطرح شده در المپیاد فیزیک کسب کنید. 

اسم مبحث	میزان اهمیت	در کدام مراحل از این مبحث سوال طرح می‌شود؟
مکانیک	پایه‌ای‌ترین مبحث المپیاد فیزیک (حدود ۴۰ درصد سوالات مراحل اول و دوم)	مراحل اول، دوم و دوره تابستانه
الکترومغناطیس	حدود ۲۰ درصد سوالات مرحله اول و ۲۵ درصد سوالات مرحله دوم	مراحل اول، دوم و سوم
سیالات و ترمودینامیک	در دوره تابستانه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند	بیشتر در دوره تابستانه
نور هندسی و امواج	درصد متغیر	مرحله اول و دوم
مکانیک سیالات و خواص مواد	درصد متغیر	مراحل اول، دوم و سوم
فیزیک نوین	درصد بسیار کم	بیشتر در مرحله جهانی
مشتق، حساب دیفرانسیل و انتگرال	پایه‌ای و لازمه موفقیت در مرحله دوم	مرحله دوم
ریاضیات کلاسیک	پایه و زبان علم فیزیک	مراحل اول و دوم
آزمایشگاه فیزیک	بسیار مهم	مراحل دوم و سوم

معرفی بهترین منابع المپیاد فیزیک

یکی از اشتباهات رایج داوطلبان این است که از همان ابتدا سراغ منابع بسیار سنگین دانشگاهی می‌روند؛ در حالی که مطالعه تدریجی منابع از ساده به دشوار معمولاً نتیجه بهتری دارد.

برای هر کدام از مباحثی که در المپیاد فیزیک مطرح می‌شوند، در ادامه چند منبع معرفی کرده‌ایم. تعدادی از این منابع ابتدایی‌تر و پایه‌ای‌تر هستند و دانش‌آموزان را برای شرکت در مراحل اول و دوم المپیاد آماده می‌کنند و برخی از منابع سطح بالایی دارند و مخصوص شرکت در مرحله سوم هستند. از آنجایی که درس فیزیک نوین مربوط به مرحله جهانی این رقابت است، معرفی منابع آن کاری بسیاری تخصصی است و ما هم برای این مبحث منبعی معرفی نکرده‌ایم. 

1- منابع ریاضیات کلاسیک و مشتق و حساب دیفرانسیل

برای کسب اطلاعات پایه‌ای این درس، دانش‌آموزان باید کتاب‌های ریاضیات دهم، یازدهم و دوازدهم را مطالعه کنند و اگر زمان کافی در اختیار دارند، حتی توصیه می‌کنیم کتاب‌های نظام قدیم را که کامل‌تر از کتاب‌های متوسطه دوم هستند، تهیه کنند. کتاب‌های زیر منابع مناسبی برای این درس محسوب می‌شوند، بهتر است ابتدا با کتاب توماس و فیزیک پایه شروع کنید: 

• کتاب فیزیک پایه (برای استارت مطالعه) 
• حساب دیفرانسیل و انتگرال توماس، مرکز نشر دانشگاهی
• تقویت و اختلال در مکانیک، تالیف حجت الله مظفری

اگر هنوز با مشتق و انتگرال آشنایی کامل ندارید، نگران نباشید؛ هدف در ابتدای مسیر، تسلط بر مفاهیم پایه‌ای و یادگیری تدریجی ابزارهای ریاضی مورد نیاز برای حل مسائل فیزیک است.

شما می توانید در پایتخت کتاب تمامی کتاب های درسی و کمک درسی از انتشارات خوشخوان، دانش پژوهان و گاج را با مناسب ترین قیمت و بالاترین تخفیف خریداری کنید و در کوتاه ترین زمان ممکن تحویل بگیرید.

2- منابع مبحث مکانیک

از اولین مرحله المپیاد فیزیک تا کسب مدال جهانی، شما باید اطلاعات کاملی در مورد مبحث مکانیک داشته باشید، به همین دلیل است که حدود ۴٠ درصد سوالات مراحل اول و دوم به این مبحث اختصاص دارد و در دوره تابستانه هم مکانیک جزء مباحث اصلی و کلیدی است. منابع منتخب برای مطالعه این درس را در ادامه آورده‌ایم: 

• فیزیک هالیدی
• مکانیک کلپنر، مرکز نشر دانشگاهی (۵ فصل ابتدایی) 
• مکانیک کلاسیک، مورین

پیشنهاد می‌کنیم این منابع را به ترتیب مطالعه کنید؛ یعنی ابتدا هالیدی را برای تثبیت مفاهیم بخوانید، سپس کلپنر را برای تقویت حل مسئله و در نهایت مورین را زمانی شروع کنید که پایه مکانیک شما به اندازه کافی قوی شده باشد.

3- منابع الکتریسیته و مغناطیس

سوالات این مبحث در مراحل اول و دوم چندان دشوار نیستند و با مطالعه درسنامه‌های گویا و روان و حل سوال به تعداد کافی، می‌توانید سوالات این بخش را حل کنید. سطح سوالات این مبحث در مرحله سوم بالاتر است و نیاز به یادگیری مباحث پیشرفته ریاضیات دارد، پس در مرحله سوم برای مطالعه این درس به منابع تخصصی‌تری احتیاج دارید. در ادامه ابتدا منابع مراحل اول و دوم و بعد کتاب مناسب برای شرکت در مرحله سوم را معرفی کرده‌ایم: 

منبع	مناسب برای
الفبای الکتریسیته و مغناطیس (دانش‌پژوهان جوان)	مراحل اول و دوم
جلد سوم هالیدی	مراحل اول و دوم
آشنایی با الکترودینامیک گریفیت	مرحله سوم
فیزیک عمومی ایرودوف	مرحله سوم

در مرحله سوم، صرف دانستن روابط الکترومغناطیس کافی نیست و معمولاً توانایی مدل‌سازی ریاضی، تحلیل میدان‌ها و حل مسائل چندمرحله‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

4- منابع سیالات و ترمودینامیک

یادگیری این مبحث به نسبت مبحث الکترومغناطیس به دانش ریاضیات کمتری احتیاج دارد. منابع این درس دو دسته هستند، دسته اول منابعی که مطالب را از پایه و به صورت مفهومی تدریس می‌کنند؛ مانند کتاب‌های فیزیک پایه تالیف بلت، انتشارات فاطمی و الفبای حرارت و سیالات از انتشارات دانش‌پژوهان جوان. دسته دوم منابع سطح بالاتر و تخصصی‌تری هستند که به کمک آنها حل سوالات مرحله سوم راحت‌تر می‌شود، کتاب مکانیک شاره‌ها تالیف دکتر آقامحمدی، انتشارات دانشگاه الزهرا بهترین منبع این دسته محسوب می‌شود.  

منبع	سطح
فیزیک پایه (بلت)	پایه و مفهومی
الفبای حرارت و سیالات	مراحل اول و دوم
مکانیک شاره‌ها (دکتر آقامحمدی)	مرحله سوم

5- منابع نور هندسی

در کتاب‌های فیزیک متوسطه دوم نظام جدید مطالب زیادی در مورد این مبحث ارائه نشده است و اگر می‌خواهید یک مقدمه و پیش‌زمینه ذهنی در مورد این موضوع پیدا کنید، می‌توانید کتاب‌های فیزیک دبیرستان نظام قدیم را مطالعه کنید. بعد از آن بهترین منبعی که می‌توانید برای این درس بخوانید، کتاب الفبای نور هندسی تالیف مهدی متقی‌پور از انتشارات دانش‌پژوهان جوان است. 

در نور هندسی، رسم دقیق شکل‌ها و تحلیل مسیر پرتوها معمولاً سرعت حل مسائل را افزایش می‌دهد؛ بنابراین هنگام تمرین، حتماً شکل مسئله را رسم کنید.

6- منابع آزمایشگاه فیزیک

یکی از مهارت‌های مهم آزمایشگاه، ثبت منظم داده‌ها، رسم نمودار و تحلیل خطای اندازه‌گیری است؛ این مهارت‌ها در مرحله دوم و دوره تابستانه نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

نقش پررنگ سوالات آزمایشگاه فیزیک از یک سمت و ضعف دانش‌آموزان در این زمینه از سمت دیگر باعث شده اهمیت مطالعه این مبحث را بیشتر درک کنیم. اما برای تسلط پیدا کردن در زمینه آزمایشگاه فیزیک باید چه کارهایی انجام دهیم؟

گام اول انجام آزمایشات مربوط به المپیادهای قبلی در منزل است تا هم با نحوه انجام آزمایشات آشنا شوید و هم سرعت عملتان افزایش یابد.

در گام بعدی می‌توانید کتاب آشنایی با اصول آزمایشگاه فیزیک تالیف علیرضا نوروز شاد یا کتاب آزمایش‌های فیزیک تالیف محمود قرآن‌نویس و پرویز امین‌پور را مطالعه کنید. 

روش مطالعه المپیاد فیزیک

سطح سوالات و مدل آنها در هر مرحله از المپیاد فیزیک منحصر به فرد است، پس روش مطالعه هر مرحله از این آزمون با مرحله دیگر فرق دارد. از آنجایی که مطالعه برای مراحل سوم به بعد کار بسیار تخصصی است، توصیه می‌کنیم در صورتی که به این مراحل رسیدید از یک مشاور کمک بگیرید، در ادامه در مورد روش مطالعه مرحله اول و دوم این آزمون صحبت می‌کنیم. 

👈 روش مطالعه مرحله اول

سوالات این مرحله چندان سخت و پیچیده نیستند و برای پاسخ دادن به آنها به اطلاعات پایه‌ای ریاضیات و فیزیک احتیاج دارید، اما چون سبک سوالات این مرحله متفاوت است و تعدادی از سوالات پنج و شش گزینه‌ای هستند، باید به تعداد کافی سوال از این سبک کار کنید. پس به ویژه اگر دانش‌آموز دهمی هستید، اطلاعات ابتدایی فیزیک و ریاضی را از کتاب‌های متوسطه دوم کسب کنید، سپس تمرکزتان را روی مطالعه مبحث مکانیک بگذارید و سوالات المپیادهای سال‌های قبل به ویژه سوالات پنج و شش گزینه‌ای را تمرین کنید. 

بهتر است بعد از حل هر آزمون، فقط پاسخ درست را نگاه نکنید؛ بلکه دلیل غلط بودن گزینه‌های دیگر را هم بررسی کنید تا الگوی طراحی سوالات را بهتر بشناسید. 

👈 روش مطالعه مرحله دوم

روش مطالعه مرحله دوم شامل مطالعه جدی منابع المپیاد فیزیک، حل مسئله و نمونه سوالات تشریحی در کنار انجام آزمایشات فیزیک است. در این مرحله باید سعی کنید با لوازم ساده و در منزل آزمایشات مهم فیزیک را شبیه‌سازی کنید و برای حل مسائل و سوالات تئوری، از روش‌های خلاقانه و منحصر به فرد خود استفاده کنید. در واقع در این مرحله باید از روش مطالعه‌ای که در مدرسه داشتید فاصله بگیرید و روش مواجه با مسائل و حل خلاقانه آنها را تمرین کنید.

دانش‌آموزهای موفق معمولاً بعد از حل هر مسئله از خودشان می‌پرسند: «اگر یکی از شرایط سوال تغییر کند، آیا همین روش باز هم جواب می‌دهد؟» همین نوع تحلیل، قدرت حل مسائل جدید را افزایش می‌دهد.

نکته مهم دیگر این است که صرفا با حفظ کردن فرمول‌ها و دو دوتا چهارتا کردن، نمی‌توانید به سوالات این مرحله پاسخ دهید، پس در حین تمرین سوالات سعی کنید دید وسیع و سه بعدی داشته باشید و مفاهیم مختلف را برای خودتان تجسم و شبیه‌سازی کنید. 

برنامه‌ریزی برای المپیاد فیزیک

برنامه ریزی برای موفقیت در المپیاد فیزیک دو ویژگی دارد، اول اینکه برنامه ریزی برای هر مرحله متفاوت است و دوم هر کدام از شرکت کنندگان باید بر اساس توانایی‌ها، اهداف و ویژگی‌های شخصی خودشان برنامه ریزی کنند. در ادامه به اصول کلی برنامه‌ریزی برای المپیاد فیزیک اشاره کرده‌ایم: 

1- تعیین هدف

استارت برنامه‌ریزی برای هر کاری با مشخص کردن هدف زده می‌شود، پس می‌خواهیم به این سوال به دقت فکر کنید و پاسخ دهید؛ هدف شما از شرکت در المپیاد فیزیک چیست؟ آیا صرفا می‌خواهید در سطح کشور افتخار آفرینی کنید و از این موضوع برای کسب سهمیه کنکور و موفقیت در کنکور استفاده کنید، یا هدف شما پرورش استعدادی است که در فیزیک دارید و می‌خواهید به مرحله جهانی صعود کنید؟ 

2- تهیه منابع مناسب 

پیش‌تر منابع مناسب این آزمون را به شما معرفی کردیم، اگر می‌خواهید بدون خارج شدن از منزل، به راحتی تمام این منابع را به صورت یک‌جا سفارش دهید، خرید از سایت پایتخت کتاب را به شما پیشنهاد می‌کنیم. بهترین و معروف‌ترین کتاب های المپیاد تمامی رشته‌ها در این فروشگاه، با تخفیف ویژه و قیمت مناسب به فروش می‌رسند. 

3- مطالعه پیش نیازها

قبول داریم که سطح سوالات المپیاد فیزیک بالا است و پاسخ دادن به آنها به دانشی فراتر از کتاب‌های درسی نیاز دارد. اما اگر یک دانش‌آموز نهمی یا دهمی که هیچ ایده‌ای در مورد درس فیزیک، حساب دیفرانسیل و مشتق ندارد، به یک باره با مطالعه کتاب فیزیک هالیدی شروع کند، ناامید و سرخورده می‌شود، پس توصیه می‌کنیم مطالعه پیش نیازها را اولویت خودتان قرار دهید.

پیش‌نیازها همان کتاب‌های درسی فیزیک و ریاضی متوسطه دوم هستند، البته کتاب‌های دبیرستان نظام قدیم کامل‌تر هستند و اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار می‌دهند. 

مطالعه پلکانی منابع باعث می‌شود هنگام ورود به کتاب‌های پیشرفته‌تر، زمان کمتری صرف رفع اشکال‌های پایه‌ای کنید.

4- تنظیم برنامه بر اساس سطح دانش آموز

برخی دانش‌آموزان یازدهمی، سال گذشته در مراحل اول و دوم این آزمون شرکت کرده‌اند و طبیعتا آمادگی بیشتری نسبت به شرکت کنندگان دیگر دارند، از طرفی برخی دانش‌آموزان استعداد ذاتی بیشتری دارند یا به مطالعه مطالب علاقه بیشتری نشان می‌دهند. همه این موضوعات لزوم تنظیم برنامه، بر اساس سطح دانش‌آموزان و ویژگی‌های شخصی آنها را نشان می‌دهد. در مرحله اول این آزمون می‌توانید خودتان برنامه‌ریزی کنید اما حتما در مراحل بعدی، انجام این کار را به یک فرد متخصص بسپارید. 

5- شرکت در کلاس و آزمون

قبل از شرکت در مراحل انتهایی این آزمون، کلاس‌های آمادگی برای شرکت کنندگان برگزار می‌شود، برای مثال در دوره تابستانه یا قبل از انتخاب اعضای تیم ملی، دوره‌ها و کلاس‌هایی برای آموزش آنها تشکیل می‌شود. بر همین اساس توصیه می‌کنیم شرکت کنندگان مراحل اول و دوم هم به ویژه اگر آمادگی کمی برای شرکت در المپیاد دارند، در کلاس‌های آمادگی این آزمون شرکت کنند.

همچنین، شرکت در آزمون‌ به دانش‌آموزان کمک می‌کند یک برنامه مطالعاتی منسجم داشته باشند، عملکرد و پیشرفت‌شان را بسنجند و با سبک سوالات بیشتر آشنا شوند. 

تحلیل آزمون، معمولاً ارزشمندتر از صرف شرکت در آزمون است؛ بنابراین بعد از هر آزمون، سوالات غلط و نزده را به دقت بررسی کنید.

6- انجام آزمایشات

اگر کتاب اصول آزمایشگاه فیزیک تالیف علیرضا نوروز شاد را مطالعه کنید، متوجه می‌شوید اکثر آزمایشات فیزیک با استفاده از لوازم ساده و در منزل قابل اجرا هستند. اگرچه انجام آزمایش در مراحل دوم و بالاتر اهمیت پیدا می‌کند، اما اگر از همان مرحله اول که زمان کافی در اختیار دارید انجام آزمایشات ساده را شروع کنید، به تدریج دست‌تان برای انجام آزمایشات سخت‌تر راه می‌افتد و در مراحل بالاتر با تسلط بیشتری این موضوع را تمرین می‌کنید. 

چطور در المپیاد فیزیک شرکت کنم؟ 

 شرکت در المپیاد فیزیک شرایط عمومی و اختصاصی دارد که دانش‌آموزان دهمی و یازدهمی علاقه‌مند به شرکت در این آزمون، باید این شرایط را داشته باشند، برای اطلاع از این شرایط، مقاله “هر آنچه که باید درباره المپیاد دانش آموزی بدانید” را مطالعه کنید. دفترچه شرکت در المپیادهای دانش‌آموزی معمولا در آذرماه منتشر می‌شود و کمی بعد از آن امکان ثبت نام دانش‌آموزان در این آزمون فراهم می‌شود.

در زمان ثبت‌نام این آزمون، باید به سایت مای مدیو مراجعه کنید و بعد از وارد کردن اطلاعات شخصی و ورود به صفحه ثبت نام، المپیاد مورد نظرتان را انتخاب کرده و مراحل ثبت نام را طی کنید. در نهایت برای ثبت نهایی درخواست‌تان، باید هزینه‌ای پرداخت کنید که مقدار آن هر سال کمی تغییر می‌کند. 

مزایای شرکت در المپیاد فیزیک

اگرچه اکثر شرکت کنندگان المپیاد فیزیک به دلیل علاقه به این درس جذاب، در این رقابت بزرگ شرکت می‌کنند و هدف اصلی آنها به دست آوردن مزایای این آزمون نیست، اما موفقیت در هر مرحله از این آزمون، دستاوردهایی برای شرکت کنندگان دارد. طبیعتا هر چقدر مرحله‌ای که پشت سر می‌گذارید سخت‌تر باشد، مزایای موفقیت در آن مرحله بیشتر خواهد بود. بیایید ببینیم در صورتی که از هر مرحله سر بلند بیرون بیایبد، چه مزیتی کسب می‌کنید: 

👈 مزایای قبولی در مرحله اول

• پایه درس فیزیک‌تان برای شرکت در کنکور تقویت می‌شود. 
• این موضوع در رزومه تحصیلی شما ثبت می‌شود و بعدها در آینده شغلی‌تان تاثیر خواهد داشت. 
• می‌توانید از تجربیات‌تان به عنوان مشاور یا مدرس المپیاد استفاده کنید.

👈 مزایای قبولی در مرحله دوم و سوم

• عضو بنیاد ملی نخبگان می‌شوید و این یعنی تسهیلاتی در زمینه دریافت حقوق، اخذ وام، خدمت سربازی و… دریافت می‌کنید، برای مثال آقا پسرها می‌توانند به جای خدمت سربازی، یک پروژه تحقیقاتی انجام دهند. 
• در اردوها و همایش‌های معتبر کشور از شما دعوت می‌شود و به این ترتیب شانس آشنایی با افراد هم‌فکر و همسوی با خودتان را پیدا می‌کنید. 
• اگر مدال نقره و برنز کسب کنید برای شرکت در کنکور ۲٠ درصد سهمیه خواهید داشت و راحت‌تر از سایر داوطلبان از سد کنکور عبور می‌کنید. 
• اگر افتخار کسب مدال طلا را داشته باشید، از کنکور معاف می‌شوید و بدون شرکت در این آزمون می‌توانید هر رشته دانشگاهی را انتخاب کنید. 
• موسسات و مدارس برتر از شما برای تالیف کتاب، ارائه مشاوره تخصصی و تدریس فیزیک برای المپیاد، دعوت می‌کنند با آنها همکاری کنید.

👈 مزایای قبولی در مرحله چهارم و پنجم

این افتخار نصیب‌تان می‌شود که در سطح دنیا و با رقیبان حرفه‌ای رقابت کنید و اگر موفق به کسب مدال شوید، ضمن افتخار آفرینی برای کشور عزیزمان، می‌توانید بورسیه تحصیل در بهترین و مجهزترین دانشگاه‌ها را کسب کنید.

این نکات مهم را در مورد المپیاد فیزیک بدانید! 

• موفقیت در المپیاد فیزیک نیازمند کسب اطلاعات دقیق، داشتن پایه علمی خوب، انتخاب صحیح منابع، برنامه‌ریزی اصولی، حل سوالات آزمون‌های قبل و انجام آزمایشات فیزیک است. همچنین دانستن نکاتی که در ادامه ارائه کرده‌ایم، مسیر شما را برای کسب مدال طلای این رقابت سخت هموارتر می‌کند. 
• اگرچه دانش‌آموزان دهمی هم می‌توانند در المپیاد فیزیک شرکت کنند، اما حضور آنها به صورت آزمایشی است و نمی‌توانند در دوره آموزش تابستانه شرکت کنند. یعنی دهمی‌ها فقط می‌توانند در مرحله اول و دوم این آزمون شرکت کنند. 
• بعد از مرحله دوم و قبل از شروع دوره تابستانه، یک آزمون عملی برگزار می‌شود که برای ثبت نام در مرحله تابستانه لازم است در این آزمون شرکت کنید. 
• نمرات شرکت کنندگان در آزمون‌های تئوری معمولا به هم نزدیک است و رقابت اصلی و تفاوت دانش‌آموزان به عملکرد آنها در بخش آزمایشگاه فیزیک بستگی دارد. 
• اگر بعد از مطالعه منابع معرفی شده زمان اضافی داشتید یا احساس کردید به حل سوالات بیشتری نیاز دارید، مطالعه کتاب‌های مسائل فیزیک روسیه تالیف آپتوتید از انتشارات دانش‌پژوهان جوان، مسئله‌های پیکارجوی فیزیک تالیف علی فنونی از انتشارات فاطمی، ۱٠٠ مسئله فیزیک کلاسیک از انتشارات فاطمی و ۲٠٠ مسئله شگفت‌انگیز فیزیک کلاسیک از انتشارات فاطمی را توصیه می‌کنیم. 
• نکته‌ای که بسیاری از مدال‌آوران به آن اشاره می‌کنند این است که کیفیت تحلیل مسائل، معمولاً از تعداد ساعت‌های مطالعه اهمیت بیشتری دارد؛ بنابراین سعی کنید هر مسئله را به چند روش مختلف بررسی کنید.

سخن پایانی

المپیاد فیزیک یکی از پرطرفدارترین آزمون‌ها در سطح کشور و دنیا است و موفقیت در آن، در کنار پرورش استعداد‌ و چشیدن طعم شیرین یادگیری، مزایای زیادی برای شرکت کنندگان دارد. برای اینکه از مراحل مختلف این آزمون که رفته رفته سخت‌تر می‌شوند سربلند بیرون بیایبد، باید با مباحث این آزمون، منابع برگزیده و منتخب، روش مطالعه و برنامه‌ریزی برای این آزمون آشنایی داشته باشید.

در این مقاله سعی کردیم تمام اطلاعاتی که نیاز دارید را در اختیارتان قرار دهیم، همچنین گفتیم تمام کتاب های المپیاد فیزیک را می‌توانید با تخفیف ویژه و ارسال سریع از سایت پایتخت کتاب خریداری کنید. اگر سوالی در مورد موضوع این محتوا در ذهن‌تان دارید، می‌توانید سوالات‌تان را در بخش دیدگاه‌ها با کارشناسان پایتخت کتاب در میان بگذارید. 

سوالات متداول