کنکور 1405 چند مرحله است؟ بررسی جامع کنکور 2 مرحله ای

کنکور دو مرحله‌ای از تغییرات آموزشی سازمان سنجش بود که از سال 1402 تا 1404 اعمال شد و صدای بسیاری از دانش‌آموزان و والدین را درآورد! البته دو مرحله‌ای شدن کنکور قطعاً نکات مثبت قابل توجهی داشت و هنوز هم موافقان خود را دارد. هدف از دو مرحله‌ای کردن کنکور، کاهش استرس و افزایش عدالت آموزشی بود. این طرح به داوطلبان دو بار فرصت آزمون در سال را می‌داد تا بهترین نتیجه را ثبت کنند و تغییرات کلیدی همراه با آن شامل حذف دروس عمومی از آزمون کتبی، افزایش تأثیر قطعی معدل (تا ۶۰ درصد در ۱۴۰۴) و حذف زیرگروه‌ها بود.

اما اگر سؤالتان این است که الآن کنکور چند مرحله است، باید به شما اطلاع بدهم که کنکور 1405 به سیستم تک‌مرحله‌ای بازگشت. با وجود مزایایی مانند سنجش جامع‌تر و تشویق به مطالعه کتاب‌های درسی، مشکلاتی نظیر افزایش تقلب، نابرابری در مناطق محروم و فشار روانی مضاعف باعث شد سازمان سنجش با حفظ تأثیر 60 درصدی سوابق تحصیلی، مجدداً تصمیم به برگزاری کنکور در یک مرحله بگیرد. برای جزئیات بیشتر درباره دلایل دو مرحله‌ای شدن کنکور، چالش‌ها و مزایای این تصمیم و همچنین تغییراتی که با خود به همراه داشت، ادامه متن را مطالعه کنید.

مقاله مرتبط: زمان برگزاری کنکور 1405 مشخص شد، یک‌مرحله‌ای یا دو‌مرحله‌ای؟

چرا کنکور دو مرحله‌ای برگزار شد؟

تصمیم به دو مرحله‌ای شدن کنکور سراسری از سال 1402، یکی از مهم‌ترین تغییرات نظام سنجش و پذیرش در ایران بود که با هدف کاهش استرس، افزایش فرصت موفقیت و بهبود عدالت آموزشی اتخاذ شد. پیش از این، همه چیز به یک روز و یک آزمون وابسته بود؛ به همین دلیل بسیاری از داوطلبان، حتی با آمادگی بالا، به دلیل اضطراب یا شرایط نامساعد روز آزمون، نتیجه مطلوب نمی‌گرفتند. با اجرای طرح برگزاری کنکور در دو نوبت، هر داوطلب در طول یک سال تحصیلی دو فرصت برای آزمون داشت و می‌توانست بهترین نتیجه خود را انتخاب و برای پذیرش در دانشگاه‌ها ثبت کند. اما در عمل، طرح کنکور دو مرحله‌ای با مشکلات قابل توجهی مواجه بود که در ادامه این مقاله به آن‌ها می‌پردازیم. به هر حال، سازمان سنجش تصمیم گرفت از کنکور 1405 دوباره به شیوه یک‌مرحله‌ای بازگردد.

مقاله مرتبط: دقیق‌ترین بودجه بندی دروس کنکور 1405؛ تمامی رشته ها

ویژگی‌ها و تغییرات کلیدی کنکور دو مرحله‌ای

کنکور سراسری سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ یکی از پرتحول‌ترین دوره‌های تاریخ برگزاری این آزمون بود. در این سال‌ها، ساختار کلی کنکور تغییر کرد و سیاست‌های جدیدی برای سنجش داوطلبان به اجرا درآمد. حذف دروس عمومی از آزمون کتبی، افزایش تدریجی تأثیر قطعی معدل، حذف زیرگروه‌ها و تغییر قوانین ترمیم معدل از جمله تغییراتی بودند که فرآیند آزمون را دگرگون کردند، و در نتیجه شیوه مطالعه و برنامه‌ریزی داوطلبان را نیز تحت تأثیر قرار دادند.

حذف دروس عمومی از آزمون کتبی و انتقال به سوابق تحصیلی

یکی از مهم‌ترین تغییرات این دوره، حذف کامل دروس عمومی از دفترچه آزمون سراسری و انتقال ارزیابی آن‌ها به بخش سوابق تحصیلی بود. این تغییر باعث شد تمرکز کنکور سراسری به طور کامل روی دروس اختصاصی هر رشته قرار گیرد. با این‌حال دانش‌آموزان همچنان موظف بودند این دروس را برای امتحانات نهایی به‌صورت دقیق مطالعه کنند؛ چرا که تأثیر سوابق تحصیلی در این سال‌ها از تأثیر مثبت به تأثیر قطعی تغییر کرد و تبدیل به یکی از چالش‌های دانش‌آموزان دوازدهمی شد. در ادامه درباره تغییر امتحانات نهایی بیشتر توضیح می‌دهیم.

تأثیر قطعی سوابق تحصیلی: نقطه عطف تغییرات

یکی از اساسی‌ترین تغییرات در این سال‌ها، افزایش تأثیر قطعی سوابق تحصیلی بود. این تأثیر که در سال ۱۴۰۲ معادل ۴۰ درصد بود، در سال ۱۴۰۳ به ۵۰ درصد و در سال ۱۴۰۴ به ۶۰ درصد رسید. تأثیر قطعی به این معناست که معدل نهایی دیپلم، به‌طور مستقیم در رتبه کنکور محاسبه می‌شود. در سیستم قدیم، معدل فقط تأثیر مثبت داشت، یعنی اگر باعث بهبود رتبه داوطلب می‌شد، اعمال می‌گردید و در غیر این صورت نادیده گرفته می‌شد. اما در سیستم جدید، با تأثیر قطعی، معدل به هر شکل ممکن در رتبه لحاظ می‌شود، حتی اگر باعث افت جایگاه داوطلب شود. این تغییر باعث شد امتحانات نهایی نقش تعیین‌کننده‌تری در سرنوشت تحصیلی دانش‌آموزان ایفا کنند.

در سال 1404 که آخرین کنکور دو مرحله‌ای برگزار شد، در رشته‌های نظری دروس پایه یازدهم شامل دروس عمومی و تخصصی 17 درصد و دروس پایه دوازدهم 43 درصد از این تأثیر قطعی را تشکیل می‌داد. در کنکور 1405 که یک مرحله‌ای برگزار می‌شود، تأثیر معدل 60 درصد قطعی همچنان اعمال می‌شود که در رشته‌های نظری شامل 20 درصد تأثیر قطعی یازدهم و 40 درصد تأثیر قطعی دوازدهم می‌شود. برای پایه یازدهم این تأثیر شامل همه درس عمومی و 2 درس تخصصی (بسته به رشته) و برای پایه دوازدهم شامل همه دروس عمومی و تخصصی رشته می‌شود.

سهم دروس عمومی در معدل نهایی

با انتقال دروس عمومی به بخش سوابق تحصیلی، این دروس سهم قابل توجهی در معدل نهایی پیدا کردند. دروس ادبیات فارسی، زبان عربی، دین و زندگی و زبان انگلیسی در کنار دروس اختصاصی پایه دوازدهم در هر رشته، ضریب قابل توجهی از معدل نهایی را تشکیل دادند. این موضوع باعث شد اهمیت مطالعه کتاب‌های درسی بیش از پیش افزایش پیدا کند و دانش‌آموزان به جای تمرکز صرف بر تست‌های چهارگزینه‌ای، به درک مفهومی و پاسخ‌گویی تشریحی در امتحانات نهایی توجه ویژه داشته باشند. در جدول زیر، ضرایب دروس عمومی را قرار داده‌ایم که در کنکور 1404 و کنکور 1405 برای رشته‌های تجربی، ریاضی و انسانی یکسان است.

ضرورت ایجاد سابقه تحصیلی برای دیپلمه‌های غیرمرتبط و نظام قدیم

با قطعی شدن تأثیر سوابق تحصیلی، داوطلبان نظام قدیم یا فارغ‌التحصیلان رشته‌های نامرتبط، برای ورود به رقابت کنکور ملزم شدند سابقه تحصیلی جدید ایجاد کنند. به عنوان مثال، فردی که دیپلم ریاضی دارد اما قصد شرکت در کنکور تجربی دارد، یا داوطلبی که سال‌ها قبل دیپلم گرفته و سوابق تحصیلی مطابق با استانداردهای جدید ندارد، نمی‌تواند از تأثیر ۴۰ تا ۶۰ درصدی معدل در رتبه نهایی بهره‌مند شود. برای این دسته از داوطلبان، تنها راه‌حل، ایجاد سابقه تحصیلی جدید است؛ یعنی باید مجدداً در امتحانات نهایی دروس عمومی و اختصاصی پایه دوازدهم رشته مورد نظر شرکت کنند و نمره قبولی کسب کنند.

شرایط ترمیم معدل در دوران کنکور دو مرحله‌ای

ترمیم معدل در دوران کنکور دو مرحله‌ای به داوطلبان این امکان را می‌داد که اگر از نمرات امتحانات نهایی خود رضایت نداشتند، بتوانند با شرکت مجدد در امتحانات نهایی، نمره بالاتری کسب کنند و معدل کل خود را بهبود بخشند. در این دوره، داوطلبان چه فارغ‌التحصیلان سال‌های اخیر و چه نظام قدیم، می‌توانستند برای ترمیم معدل اقدام کنند. تنها شرط اصلی این بود که آزمون‌ها باید در امتحانات نهایی رسمی آموزش و پرورش برگزار شود و نمره جدید جایگزین نمره قبلی در سوابق تحصیلی گردد. تا پیش از کنکور ۱۴۰۵، امکان ترمیم معدل به‌صورت انتخابی وجود داشت؛ یعنی داوطلب می‌توانست فقط در دروسی که نمره پایین‌تری داشت شرکت کند. اما با تغییرات جدید، در سال ۱۴۰۵ قانون سخت‌گیرانه‌تر شد و ترمیم باید برای تمام دروس انجام گیرد تا تأثیر ۶۰ درصدی معدل به طور کامل لحاظ شود.

حذف زیرگروه‌ها و تک‌نمره‌ای شدن رتبه کل

از سال 1402 زیرگروه‌های کنکور که تأثیر قابل توجهی بر انتخاب رشته داشتند، حذف شدند. در این ساختار جدید، تنها یک نمره کل برای هر درس محاسبه می‌شد و رتبه انتخاب رشته نیز بر اساس همین نمره واحد تعیین می‌گردید. این تغییر انتخاب رشته را ساده‌تر کرد، اما برخی معتقد بودند که باعث کاهش دقت در سنجش تخصصی داوطلبان برای رشته‌های خاص شد. در ادامه، ضریب دروس کنکور 1405 که مشابه کنکور 1404 است را به تفکیک رشته ارائه داده‌ایم.

ضرایب دروس کنکور تجربی 1405

ضرایب دروس کنکور ریاضی 1405

ضرایب دروس کنکور انسانی 1405

مقاله مرتبط: تغییرات کنکور 1405؛ 📢 آخرین تغییراتی که حتما باید بدانید

چالش‌ها و انتقادات وارده بر سیستم دو مرحله‌ای (۱۴۰۲-۱۴۰۴)

هرچند ایده اصلی کنکور دو مرحله‌ای افزایش عدالت و کاهش فشار یک آزمون چند ساعته بود، اما اجرای آن در عمل مشکلات تازه‌ای به همراه آورد. همزمانی امتحانات نهایی و برگزاری دو مرحله کنکور، به جای کاهش استرس، اضطراب دانش‌آموزان را افزایش داد. همچنین تأثیر قطعی معدل مجدداً به نفع دانش‌آموزان با امکانات آموزشی بهتر تمام شد و داوطلبان مناطق محروم را در شرایط نابرابر قرار داد. این موارد باعث شد اعتماد عمومی به عادلانه بودن فرآیند سنجش کاهش یابد. نهایتاً در سال ۱۴۰۵ وقتی از سازمان سنجش پرسیده شد که «کنکور چند مرحله است؟»، با خبر یک مرحله‌ای شدن مجدد آن مواجه شدیم.

افزایش تقلب در امتحانات نهایی

یکی از چالش‌های جدی دوران کنکور دو مرحله‌ای، افزایش بی‌سابقه موارد تقلب در امتحانات نهایی بود. چون این امتحانات مستقیماً در رتبه نهایی کنکور تأثیر داشتند، انگیزه تقلب در میان برخی دانش‌آموزان و حتی شبکه‌های سازمان‌یافته افزایش یافت. انتشار غیرقانونی سوالات و استفاده از ابزارهای تقلب، امنیت امتحانات را زیر سؤال برد. این روند عدالت آموزشی را تهدید کرد و باعث شد عملکرد واقعی دانش‌آموزان در بسیاری از موارد به‌درستی سنجیده نشود و نتایج تحصیلی اعتبار خود را از دست بدهد.

عدم برقراری عدالت آموزشی در مناطق محروم

در مناطق محروم که دسترسی به معلمان مجرب، منابع آموزشی باکیفیت و امکانات کمک‌آموزشی محدود است، سیستم دو مرحله‌ای باعث شد داوطلبان بیش از پیش از رقابت اصلی عقب بمانند. تأثیر قطعی معدل به این معنا بود که دانش‌آموزان این مناطق، حتی با تلاش زیاد، به دلیل کیفیت پایین آموزش و امکانات، شانس کمتری برای کسب رتبه‌های برتر داشتند. این مسئله نه تنها شکاف آموزشی موجود را پر نکرد، بلکه آن را عمیق‌تر کرد و بسیاری را از ادامه مسیر تحصیلی دلسرد کرد.

افزایش استرس و فشار روانی مضاعف بر دانش‌آموزان

اجرای کنکور دو مرحله‌ای و تأثیر مستقیم امتحانات نهایی بر نتیجه کنکور، فشار روانی شدیدی بر دانش‌آموزان وارد کرد. در عمل، داوطلبان باید برای دو آزمون سرنوشت‌ساز امتحانات نهایی و کنکور به‌طور همزمان آماده می‌شدند. در حالی که نحوه مطالعه و عملکرد در امتحانات تشریحی و کنکور بسیار متفاوت است و زمانی که باید این دو را به‌صورت همزمان پیش ببرید، احتمال دارد دچار سردرگمی بسیاری بشوید. این هم‌پوشانی زمانی و حجم سنگین مطالب باعث افزایش اضطراب و کاهش کیفیت یادگیری و در بسیاری دانش‌آموزان شد.

مقاله مرتبط: استرس کنکور؛ چگونه استرسم را برای کنکور کنترل کنم؟

کنکور دو مرحله‌ای در عمل چه نکات مثبتی داشت؟

کنکور دو مرحله‌ای با وجود تمام انتقادها، نکات مثبتی هم داشت که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. این سیستم با افزایش نقش سوابق تحصیلی و برگزاری دو نوبت آزمون، فرصتی برای ارزیابی جامع‌تر توانایی‌های داوطلبان فراهم می‌کرد. داوطلبانی که در یک آزمون عملکرد ضعیفی داشتند، می‌توانستند در نوبت دیگر نتیجه بهتری بگیرند. همچنین، تمرکز بر نمرات امتحانات نهایی باعث شد دانش‌آموزان به مطالعه دقیق‌تر کتاب‌های درسی روی بیاورند و از اتکای کامل به تست‌زنی فاصله بگیرند.

رویکرد سنجش جامع‌تر و مبتنی بر تلاش بلندمدت

حامیان سیستم دو مرحله‌ای استدلال می‌کردند که تأثیر قطعی معدل و برگزاری دو نوبت کنکور، باعث می‌شود ارزیابی تحصیلی دانش‌آموزان بر پایه تلاش‌های چندساله شکل بگیرد نه فقط یک روز خاص. این افراد معتقد بودند که این رویکرد می‌توانست فرصت‌های بیشتری برای جبران ضعف‌ها فراهم کند و دانش‌آموزان را وادار سازد از سال‌های پایه برای یادگیری منظم و مداوم برنامه‌ریزی کنند. همچنین امکان ترمیم معدل و ساختن سوابق تحصیلی، موانع این سیستم را تا حدی کنترل می‌کرد.

تشویق به مطالعه کتاب درسی

یکی از نکات مثبت کنکور دو مرحله‌ای این بود که با حذف دروس عمومی از آزمون تستی و انتقال آن‌ها به سوابق تحصیلی، اهمیت مطالعه کتاب‌های درسی افزایش یافت. این موضوع باعث شد دانش‌آموزان برای کسب نمره بالا در امتحانات نهایی، وقت بیشتری را صرف مطالعه منابع رسمی کنند. به این ترتیب، تا حدودی از اتکای بیش از حد به جزوات و کتاب‌های کمک‌آموزشی کاسته شد و نقش معلمان و آموزش رسمی پررنگ‌تر گردید.

چرا کنکور 1405 دوباره تک‌مرحله‌ای شد؟

پس از سه سال اجرای سیستم دو مرحله‌ای در کنکور سراسری، وقتی پرسیدیم که کنکور 1405 چند مرحله است، سازمان سنجش و مراجع تصمیم‌گیر با توجه به بازخوردها و مشکلات اجرایی تصمیم گرفتند کنکور ۱۴۰۵ را دوباره به صورت تک‌مرحله‌ای برگزار کنند. این تغییر با اعلام رسمی در اوایل سال ۱۴۰۴ اعلام شد. طبق اعلامیه سازمان سنجش، کنکور 1405 در تاریخ 11 و 12 تیر 1405 برگزار می‌شود و تاریخ ثبت نام این کنکور، بازه 18 تا 28 اسفند ماه 1404 است. شورای عالی انقلاب فرهنگی و مراجع ذی‌ربط با بررسی نتایج و پیامدهای اجرای کنکور دو مرحله‌ای، تصمیم به بازنگری سیاست‌های سنجش و پذیرش گرفتند. این بازنگری با هدف ایجاد تعادل میان عدالت آموزشی، کاهش استرس داوطلبان و بهبود کیفیت فرآیند آزمون انجام شد. بنابراین، بازگشت به سیستم تک‌مرحله‌ای را می‌توان بخشی از یک اصلاح کلان در سیاست‌گذاری‌های آموزشی کشور دانست که به دنبال ساده‌سازی و بهینه‌سازی فرآیندهای سنجش دانش‌آموزان است.

مقاله مرتبط: برنامه ریزی برای کنکور 1405 به سبک رتبه برترها

پاسخ به اعتراضات و دغدغه‌های داوطلبان و خانواده‌ها

طی سال‌های اجرای کنکور دو مرحله‌ای، اعتراضات گسترده‌ای از سوی داوطلبان، خانواده‌ها و حتی معلمان مطرح شد که فشار روانی ناشی از دو بار شرکت در آزمون‌های سرنوشت‌ساز را غیرقابل تحمل می‌دانستند. این اعتراض‌ها در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای یافت و مسئولان را به بازنگری و اصلاح سیستم واداشت. بازگشت به روش تک‌مرحله‌ای در واقع پاسخی به این دغدغه‌ها بود تا فشار بر دانش‌آموزان کاهش یابد و شرایط برابر و منطقی‌تری فراهم شود.

کاهش چالش‌های اجرایی و امنیتی

برگزاری دو مرحله آزمون، علاوه بر پیچیدگی‌های فنی، مشکلاتی از قبیل لو رفتن سوالات، مدیریت منابع انسانی و هزینه‌های بالای برگزاری را به دنبال داشت. با بازگشت به سیستم تک‌مرحله‌ای، سازمان سنجش قادر شد بهتر منابع خود را مدیریت کند، امنیت آزمون را ارتقا دهد و مشکلات مربوط به تصحیح و اعلام نتایج را کاهش دهد. این اقدام باعث صرفه‌جویی در هزینه‌ها و افزایش کیفیت برگزاری آزمون شد.

نکات مهم برای داوطلبان کنکور ۱۴۰۵

برای موفقیت در کنکور ۱۴۰۵، داوطلبان باید کاملاً بر آزمون تک‌مرحله‌ای تمرکز کنند. اطلاع از نحوه برگزاری کنکور تک‌مرحله‌ای از اهمیت بالایی برخوردار است. در ادامه درباره این ساختار، ضرایب دروس، تأثیر معدل، تاریخ برگزاری کنکور و تاریخ ثبت نام توضیح خواهیم داد. برنامه‌ریزی دقیق، مدیریت زمان و تمرکز بر مطالعه مستمر را جدی بگیرید و فراموش نکنید همچنان سوابق تحصیلی بخش گسترده‌ای از نتیجه کنکور شما را به خود اختصاص می‌دهند.

اهمیت سوابق تحصیلی در کنکور ۱۴۰۵

همان‌طور که گفتیم، در کنکور ۱۴۰۵ تأثیر سوابق تحصیلی همچنان به صورت ۶۰ درصدی حفظ شده و نمرات امتحانات نهایی پایه‌های یازدهم و دوازدهم نقش مهمی در رتبه نهایی داوطلبان ایفا می‌کند. بنابراین، موفقیت در امتحانات نهایی از اهمیت بالایی برخوردار است و دانش‌آموزان باید با جدیت بیشتری به مطالعه دقیق کتاب‌های درسی و آمادگی برای این امتحانات بپردازند. بی‌توجهی به این بخش می‌تواند شانس قبولی در رشته و دانشگاه مورد نظر را به شدت کاهش دهد. هر یک از دروس تخصصی در امتحانات نهایی پایه دوازدهم ضریب خاصی دارند و مهم است که با آگاهی از ضریب هر درس به مطالعه آن‌ها بپردازید.

تمرکز بر دروس اختصاصی در کنکور 1405

با حذف دروس عمومی از دفترچه آزمون کتبی، تمرکز داوطلبان باید به‌طور ویژه بر دروس اختصاصی هر رشته باشد که تقریباً ۴۰ درصد کل نمره کنکور را تشکیل می‌دهد. برای این منظور، استفاده از منابع کنکوری باکیفیت و تمرین تست‌های استاندارد ضروری است. برای تهیه کتاب‌های کمک‌آموزشی و منابع تستی و کنکوری می‌توانید به فروشگاه اینترنتی پایتخت کتاب مراجعه کنید که نماینده رسمی بسیاری از انتشارات معتبر مانند گاج، خیلی سبز و مهروماه است و همچنین با داشتن نماد اعتماد الکترونیکی، تجربه خرید امن و آسانی را برای دانش‌آموزان و داوطلبان کنکور سراسری فراهم می‌کند.

آشنایی با نحوه ثبت نام و تاریخ برگزاری کنکور 1405

تاریخ ثبت نام کنکور سراسری 1405، 18 تا 28 اسفند 1404 است که از طریق سایت سازمان سنجش به آدرس www.sanjesh.org انجام می‌شود. مهم است که پیش از این تاریخ، داوطلبان مدارک تحصیلی و شخصی فردی لازم را آماده کنند. در مقاله «نحوه ثبت نام کنکور 1405؛ چطور کنکور ثبت نام کنم؟» آموزش ثبت نام به‌طور جامع داده شده است. کنکور 1405 برای رشته‌های نظری به‌صورت تک‌مرحله‌ای در تاریخ 11 و 12 تیر ماه 1405 برگزار می‌شود.

جمع‌بندی

کنکور دو مرحله‌ای در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ برگزار شد تا با کاهش استرس، افزایش فرصت‌های آزمون و ایجاد عدالت آموزشی، فرآیند سنجش دانش‌آموزان را بهبود ببخشد. این طرح با تغییراتی نظیر حذف دروس عمومی از آزمون کتبی، افزایش تأثیر قطعی معدل تا ۶۰ درصد، حذف زیرگروه‌ها و امکان ترمیم معدل همراه بود. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند افزایش تقلب در امتحانات نهایی، نابرابری در مناطق محروم و فشار روانی مضاعف بر دانش‌آموزان باعث شد سازمان سنجش از سال ۱۴۰۵ به سیستم تک‌مرحله‌ای بازگردد. کنکور ۱۴۰۵ در تاریخ ۱۱ و ۱۲ تیرماه برگزار می‌شود و همچنان تأثیر ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی را حفظ کرده است. این تغییرات با هدف ساده‌سازی فرآیند، کاهش استرس و افزایش کارایی آزمون اعمال شده است. داوطلبان باید با تمرکز بر دروس اختصاصی و امتحانات نهایی، برنامه‌ریزی دقیقی برای موفقیت آزمون یک مرحله‌ای داشته باشند.

سؤالات متداول