- چرا بازگشت به مدرسه بعد از تابستان انقدر سخت است؟
- چطور بازگشت به مدرسه بعد از تعطیلات را راحتتر کنیم؟
- کنترل استرس بازگشت به مدرسه
- نکاتی برای آمادگی روز اول مدرسه
- بازگشت به روتین صحیح در دوران تحصیل
- جدول مشکلات رایج بازگشت به مدرسه + راهحل
- چطور فرزندمان را برای بازگشت به مدرسه آماده کنیم؟ (صحبتی با والدین)
- اگر اضطراب بازگشت به مدرسه شدید بود چه کنیم؟
- سخن آخر
- چند سوال متداول
کپی کن
برای من اواخر شهریور حس و حال قشنگی دارد چون یادآور خاطرات قدیمیام در مورد بازگشایی مدارس است. شاید بگویید اینکه بعد از مدت طولانی تفریح و استراحت کردن، دوباره صبحها ساعت 7 بیدار شویم و هر روز با درسهای مختلف سروکله بزنیم چه احساس خوشایندی دارد!
باور کنید اوضاع آنقدرها هم بد نیست، بعد از تعطیلات تابستان و فاصله گرفتن از برنامه منظم مدرسه، قرار است دوباره به یک برنامه مشخص روزانه برگردید و برای فعالیتهای مختلف برنامهریزی کنید. بیایید ببینیم چرا بازگشت به مدرسه بعد از تابستان در ما احساسات منفی ایجاد میکند و چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم تا این احساسات را به حداقل برسانیم. در این محتوا قرار است با کمک هم نکات مفیدی برای یک شروع جذاب یاد بگیریم.
چرا بازگشت به مدرسه بعد از تابستان انقدر سخت است؟
بعد از چند هفته تعطیلی، بدن و ذهن ما به برنامه متفاوتی عادت میکند؛ مثلا ممکن است ساعت خواب و بیداری تغییر کند یا زمان بیشتری به تفریح اختصاص پیدا کند. به همین دلیل بازگشت ناگهانی به برنامه منظم مدرسه، بیدار شدن در ساعات مشخص و انجام دوباره تکالیف ممکن است در روزهای اول کمی دشوار باشد.
از طرفی ما معمولا بعد از مدتی به یک شرایط خاص عادت میکنیم و بعد از آن تغییر دادن این عادت برایمان سخت خواهد بود، مخصوصا اگر آن عادت برای ما لذت بخش باشد. پس این کاملا طبیعی است که بازگشت به مدرسه به نظرتان سخت بیاید اما توصیه میکنم یاد بگیرید که سال تحصیلی جدید را با انرژی خوبی شروع کنید.
چطور بازگشت به مدرسه بعد از تعطیلات را راحتتر کنیم؟
اگر منصفانه قضاوت کنید مدرسه همیشه هم بد نبوده، باعث شده شما دوستان جدیدی پیدا کنید، باسواد شوید، روابط اجتماعی یاد بگیرید و لحظات مفیدی را سپری کنید. به علاوه در آینده قرار است وارد دانشگاه و بعد بازار کار شوید، آن وقت متوجه میشوید تجربیات دوران مدرسه چقدر به دادتان میرسند. راهکارهای زیر کمک میکنند تا شروع سال تحصیلی برایتان جذابتر شود:
- روی کاغذ برخی خاطرات خوش مدرسه را بنویسید.
- به دیدن دوباره دوستانتان فکر کنید.
- روی کاغذ چند نمونه از فواید مدرسه رفتن را یادداشت کنید.
- هدفهایتان را بنویسید، برای سال جدید چه هدفی دارید؟
- در مورد اهدافتان برای آینده دور فکر کنید، بعد از اتمام مدرسه چه شغلی را انتخاب میکنید و سعی کنید این خوشایندی آن را احساس کنید.
- یک لیست از اتفاقات خوب مدرسه که انتظارشان را میکشید تهیه کنید.
- لیستی از خوراکیهایی که دوست دارید در مدرسه یا وعده صبحانه مصرف کنید بنویسید.
- لوازم التحریر نو و جذاب تهیه کنید.
کنترل استرس بازگشت به مدرسه
مقداری نگرانی یا استرس در آستانه شروع سال تحصیلی، بهخصوص در روزهای نخست، میتواند طبیعی باشد. بااینحال اگر اضطراب شدید یا طولانیمدت باشد و در خواب، فعالیتهای روزانه یا رفتن به مدرسه اختلال ایجاد کند، بهتر است موضوع جدیتر بررسی شود. اما برای مدیریت استرس هم راهکارهای خوبی داریم. اضطراب معمولا زمانی ایجاد میشود که ما با یک پدیده ناشناخته مواجه هستیم یا به زبان ساده نمیدانیم قرار است چه اتفاقی بیوفتد.
یکی از راهکارهایی که میتوانید امتحان کنید، مرور ذهنی روز اول مدرسه است. در مکانی آرام قرار بگیرید و مراحل روز اول، از آماده شدن در خانه تا ورود به مدرسه و کلاس را تصور کنید. علاوه بر این، آماده کردن وسایل و لباسها، آشنا شدن با برنامه مدرسه و صحبت کردن درباره نگرانیها و پاسخ به این گفتگوی ذهنی ، میتواند احساس آمادگی بیشتری ایجاد کند.
اگر دلیل استرس شما برای بازگست به مدرسه عملکرد ضعیفتان در سالهای گذشته است، امسال تصمیم بگیرید متفاوت عمل کنید و از افراد آگاه در این زمینه راهنمایی بگیرید.
نکاتی برای آمادگی روز اول مدرسه
فرقی نمیکند دبستانی باشید یا دبیرستانی، آمادگی برای روز اول مدرسه میتواند بخشی از نگرانیهای مربوط به شروع سال تحصیلی را کاهش دهد و کمک کند با نظم و آرامش بیشتری وارد برنامه جدید شوید. برای روز اول بازگشت به مدرسه میتوانید به این صورت برنامهریزی کنید:
- لیستی از اهدافتان برای سال جدید تهیه کنید.
- کتاب درسی و لوازم تحریرتان را از شب قبل آماده کنید.
- صبحانه روز بعد را از شب قبل تهیه کنید.
- صبح کمی زودتر بیدار شوید تا بدون عجله آماده شوید.
- لباسهایتان را از روز قبل اتو بزنید و مرتب کنید.
- روز اول را با یکی از دوستان یا اعضای خانواده به مدرسه بروید.
بازگشت به روتین صحیح در دوران تحصیل
بازگشت به روتین صحیح قبل از تابستان کار زمانبری است؛ چون در ایام تعطیلات تابستان تقریبا همه چیز را تغییر دادهاید و به روال جدید عادت کردهاید؛ پس اولین قدم اینکه برای بازگشت به روتین قبلی به خودتان زمان بدهید. حالا قدم به قدم روی موارد زیر کار کنید:
ساعت بیولوژیک بدن خود را تنظیم کنید
بدن ما دارای ریتم شبانهروزی است که در تنظیم زمان خواب و بیداری نقش دارد. اگر در تابستان دیرتر خوابیده و بیدار شدهاید، بهتر است پیش از شروع مدرسه ساعت خواب و بیداری خود را بهتدریج به برنامه روزهای مدرسه نزدیک کنید. برای مثال میتوانید هر چند روز، کمی زودتر بخوابید و صبح زودتر بیدار شوید. همچنین کاهش استفاده از موبایل و سایر صفحهنمایشها نزدیک زمان خواب و داشتن ساعت نسبتاً ثابت برای خواب و بیداری میتواند به شکلگیری یک برنامه منظمتر کمک کند.
خواب کافی و منظم نقش مهمی در سلامت، تمرکز و عملکرد روزانه دانشآموزان دارد. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند کودکان و نوجوانان برنامه خواب ثابتی داشته باشند و تا حد امکان زمان خواب و بیداری خود را تنظیم کنند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) نیز بر اهمیت خواب کافی برای سلامت و عملکرد بهتر تأکید کرده است.
برای اینکه بدانید مغز در چه زمانهایی بیشترین آمادگی را برای یادگیری و فعالیت دارد، مطالعه مقاله «بهترین ساعت فعالیت مغز؛ ساعت بیولوژیک بدن چگونه تنظیم میشود؟» میتواند اطلاعات مفیدی در اختیارتان قرار دهد.
بیشتر به فکر سلامتی جسم و ذهنتان باشید
ممکن است در تعطیلات تابستان برنامه غذایی شما نیز مانند برنامه خواب تغییر کرده باشد. با شروع مدرسه فرصت خوبی است که دوباره وعدههای غذایی منظمتر و مواد غذایی متنوع و مغذی را در برنامه روزانه قرار دهید. میوهها، سبزیجات، مغزها، لبنیات و سایر منابع پروتئین و غلات کامل میتوانند بخشی از یک برنامه غذایی متعادل باشند.
جالب است بدانید غذایی که میخوریم نه فقط روی سلامت جسم بلکه روی سلامت مغز و ذهنمان هم تاثیر میگذارد. داشتن یک تغذیه مناسب برای تقویت حافظه و عملکرد ذهنی، بهخصوص در دوران تحصیل، میتواند به یادگیری بهتر و حفظ تمرکز کمک کند. سعی کنید با شروع سال تحصیلی میوه، سبزیجات و آجیلها را جایگزین هله هولههای مضر کنید.
عادت مفید صبحانه خوردن را ایجاد کنید
خوردن صبحانه میتواند به تأمین انرژی و مواد مغذی موردنیاز بدن در ابتدای روز کمک کند. برخی پژوهشها نشان دادهاند که مصرف صبحانه در مقایسه با نخوردن آن ممکن است در بعضی کودکان و نوجوانان به عملکرد بهتر در برخی فعالیتهای شناختی مانند توجه و حافظه کمک کند. اگر صبحها اشتهای زیادی ندارید، میتوانید بهجای مجبور کردن خود به خوردن حجم زیادی غذا، با یک صبحانه سبک و متعادل شروع کنید و بهتدریج یک برنامه غذایی مناسب برای صبح ایجاد کنید.
تفریح و استراحت به اندازه
خود من وقتی طولانی مدت استراحت میکنم یا پشت سر هم تفریح میکنم نه تنها لذتی از آن نمیبرم بلکه احساس کسالت و کمبود انرژی به سراغم میآید. یک معلم داشتیم که همیشه میگفت هر چقدر از جسم و ذهنت کار بکشی، قویتر و شادابتر میشود اما در برنامههایت حتما تفریحات جذاب و لذت بخشی هم داشته باش. فعالیت ذهنی و جسمی منظم و یادگیری اهمیت دارد، اما استراحت و تفریح نیز بخش ضروری یک برنامه متعادل هستند. بنابراین بهتر است در کنار درس و فعالیتهای مدرسه، برای خواب کافی، فعالیت بدنی و تفریح نیز زمان مشخصی در نظر بگیرید.
اگر میخواهید بدانید چگونه با چند حرکت ساده در زمان مطالعه، انرژی و تمرکز خود را حفظ کنید، مقاله «ورزش و مطالعه؛ حرکات ورزشی مفید هنگام مطالعه» را بخوانید.
جدول مشکلات رایج بازگشت به مدرسه + راهحل
بعد از صحبت کردن با دانشآموزان مختلف، متوجه شدیم که اکثر آنها یکسری مشکلات مشترک در زمان بازگشایی مجدد مدارس دارند. جدول زیر شامل خلاصهای از این مشکلات به همراه راهحل آنها است:
| مشکلات بازگشت به مدرسه | راهحل |
|---|---|
| خواب آلودگی در صبح 😴 | تنظیم تدریجی ساعت خواب و بیداری و داشتن خواب کافی و منظم |
| ضعف در برخی دروس ☹️ | شناسایی مباحث ضعیف، مرور هدفمند و استفاده از منابع و کتابهای کمک درسی مناسب |
| بیانگیزگی و به تعویق انداختن کارها | تعیین اهداف کوچک و قابل دستیابی، داشتن برنامه روزانه و در نظر گرفتن پاداشهای منطقی |
| استرس حضور در کلاس درس | شناسایی علت استرس، صحبت درباره نگرانیها و استفاده از روشهای آرامسازی و سازگاری تدریجی با محیط مدرسه |
| نداشتن برنامهریزی | تنظیم یک برنامه درسی واقعبینانه و مطالعه مقاله برنامهریزی درسی در وب سایت پایتخت کتاب |
| مشکل در تمرکز و حواسپرتی | کاهش عوامل حواسپرتی، تقسیم زمان مطالعه به بازههای کوتاه و در صورت تداوم یا شدت مشکل، بررسی علت آن با کمک متخصص |
چطور فرزندمان را برای بازگشت به مدرسه آماده کنیم؟ (صحبتی با والدین)
احتمالا در طول دوره طولانی تعطیلات روال و نظم زندگی همه اعضای خانواده تغییر کرده است و با بازگشایی مدارس، علاوه بر دانشآموزان والدین هم باید آمادگیهای لازم را کسب کنند تا بتوانند از فرزند خود حمایت کنند.
آماده کردن فرزندان برای آغاز سال تحصیلی؛ فقط شامل خریدن کیف، کتاب درسی، کتابهای کمک درسی و لوازم التحریر نمیشود و از همه اینها مهمتر آمادگی روانی دانشآموزان است.
در جدول زیر بایدها و نبایدهای رفتاری والدین در زمان بازگشایی مجدد مدارس را آوردهایم.
| کارهایی که والدین بهتر است انجام دهند | کارهایی که بهتر است والدین از انجام آنها خودداری کنند |
|---|---|
| متناسب با سن فرزند، به او کمک کنید بهتدریج مسئولیت بیدار شدن و آماده شدن برای مدرسه را بر عهده خود فرزند قرار گیرد. | انجام دادن تمام کارهای صبحگاهی به جای فرزند یا رها کردن کامل او بدون حمایت و نظارت |
| کمک کنید فرزندتان بهتدریج به برنامه منظم خواب، بیداری و فعالیتهای روزانه بازگردد. | دعوا، سرزنش یا تحت فشار قرار دادن او برای بازگشت سریع به برنامه قبل از تعطیلات |
| در روزهای اول و متناسب با سن، شرایط و میزان استقلال فرزندتان، در مسیر مدرسه از او حمایت کنید. | مجبور کردن کودک به استقلال ناگهانی یا همراهی بیش از اندازهای که مانع شکلگیری استقلال او شود. |
| درباره شروع سال تحصیلی نگرشی مثبت و واقعبینانه نشان دهید. | تهدید کردن یا ایجاد ترس از درس، امتحان و پیامدهای عملکرد ضعیف |
| فضایی ایجاد کنید تا فرزندتان بتواند درباره نگرانیها و استرس بازگشت به مدرسه صحبت کند. | بیاهمیت جلوه دادن نگرانیهای فرزند یا افزایش اضطراب او با هشدارها و پیشبینیهای منفی |
| با علاقه به صحبتهای فرزندتان درباره روزهای اول مدرسه گوش دهید و اجازه دهید به اندازهای که راحت است صحبت کند. | سؤالپیچ کردن کودک یا اصرار برای تعریف کردن جزئیات زمانی که تمایلی به صحبت ندارد. |
اگر اضطراب بازگشت به مدرسه شدید بود چه کنیم؟
کمی نگرانی پیش از شروع مدرسه میتواند طبیعی باشد؛ اما اگر دانشآموز برای مدت قابلتوجهی دچار اضطراب شدید، مشکلات خواب، شکایتهای جسمانی مکرر مانند دلدرد و سردرد، گریه یا مقاومت شدید برای رفتن به مدرسه شود، بهتر است علت این وضعیت دقیقتر بررسی شود. گاهی مشکلاتی مانند تعارض با همکلاسیها، قلدری، مشکلات یادگیری یا اضطراب میتوانند پشت مقاومت دانشآموز برای رفتن به مدرسه قرار داشته باشند. در چنین شرایطی گفتوگو با مسئولان مدرسه و در صورت نیاز کمک گرفتن از روانشناس یا متخصص سلامت روان کودک و نوجوان میتواند مفید باشد.
برای یادگیری روشهای مدیریت افکار و حفظ آرامش هنگام مطالعه، پیشنهاد میکنیم مقاله «آرامش ذهن؛ رازهای ایجاد آرامش در هنگام درسخواندن» را نیز مطالعه کنید.
سخن آخر
دانشآموزی میگفت از روزهای آخر شهریور متنفرم چون دلم نمیخواهد مدارس باز شوند و هر روز صبح زود از خواب بیدار شوم و تا شب به فکر امتحان و درس و تکالیفم باشم. در اصطلاح میگویند چنین شخصی باد به پشتش خورده؛ یعنی بعد از تعطیلات طولانی تابستان، برایش سخت است که به مدرسه برگردد و فعالیت کند.
در این محتوا در مورد دلایل این موضوع صحبت کردیم و راهکارهای مفیدی برای بازگشت به مدرسه بعد از تابستان ارائه دادیم. از خوانندگان عزیز درخواست میکنیم در نظرات خود برای این محتوا مشکلات یا تجربیات خود را در این زمینه با ما به اشتراک بگذارند.
چند سوال متداول
چون در طول تابستان به روال جدیدی عادت کردهایم و تغییر عادتها همیشه سخت و ناخوشایند است.
در متن محتوا راهحلهای مفید و کاربردی زیادی برای یک شروع جذاب ارائه دادهایم؛ مثلا نوشتن خاطرات خوش مدرسه، یادداشت کردن اهداف، تهیه یک لیست از اتفاقات خوشایندی که انتظارش را میکشید و…
کافی است دو هفته منظم سر ساعت خاصی بخوابید و بیدار شوید تا ساعت بیولوژیک بدنتان تنظیم شود.
در محتوا همه بایدها و نبایدهای رفتاری والدین در زمان بازگشایی مجدد مدارس را در قالب یک جدول آوردهایم.
با مطالب و دلایل تون خیلی موافقم خوشم اومد که با زبان گفتار حرف حق رو نوشته آید🌷
سلام من چون سال قبل خیلی آزار روحی دیدم دیگه کلا از مدرسه زده شدم و الان دیگه میتونم بگم کلا نا امید شدم همش از بدی درس و کلاس پیش همه میگم خودم هم میدونم بالاخره درس مارو به یه جایی میرسونه و تو مدرسه دوست پیدا میکنیم و اینا ولی من سال قبل از طرف دوستام و کلا شرایط کلاسمون همکلاسی های بدم آزار دیدم به خصوص دوستام چون من به یکی از دوستام علاقه شدیدی داشتم بعدش شکست خوردم به اصطلاح امروز روش کراش بودم و الان خیلی نگرانم چون به مدرسه جدید میخوام برم و مدرسمو عوض کردم یکم برام سخته وارد مدرسه جدید شدن و باید بالاخره با شرایط کنار بیام و دوست جدید پیدا کنم ولی من قبلاً این طوری نبودم چون همیشه دوست خوب داشتم و راضی بودم شاید بعضی وقتا ناراحتی داشتم اما نه به شکل پارسال چون من حتی برای اولین بار تولدمو با غم زیاد گذروندم که تو دوران مدرسه بود و حتی من نمیتونم از غم هام به مامانم یا بابام بگم لطفاً راهنماییم کنید
سلام پایتختی💙 لطفا مشکلتون رو با یه تراپیست درمیون بذارین
منم عاشق آخر شهریور و حس حال ورود دوباره به مدرسه هستم. عاشق انجام تکالیف و درس خوندن. ولی به هر حال هر کسی استرس میاد سراغش، مخصوصا وقتی یه مشکلاتی تو مدرسه باشه و نذاره راحت درس بخونی. روز اول مدرسه خداروشکر به خوبی گذشت ولی زنگ آخر متوجه شدم که همون مشکلات پارسال قراره تکرار بشه و من نمیخوام تو این مدرسه باشم! از طرف دیگه هم اصلا و ابداً نمیخوام دوستام و معلم هام رو ترک کنم و و سخته که بعد چند سال وارد یه مدرسه جدید بشی🏫🥺 نمیدونم چی کار کنم😭😭😭
سلام پایتختی عزیز💙 سلام، به نظر میرسه که شما درگیر یک تضاد داخلی هستید. از یک سو عاشق مدرسه و درس خوندن هستید، اما از سوی دیگر نگران مشکلاتی هستید که قراره تکرار بشه و احساس استرس میکنید. در اینجا میتونم چند پیشنهاد بدم که شاید به شما کمک کنه: 1. با معلمهایتون و دوستانتون صحبت کنید و مشکلاتتون رو باهاشون به اشتراک بذارید. شاید بتونید با هم به راهحلی برای حل مشکلات برسید. 2. با یک مشاور تحصیلی صحبت کنید. این کار میتونه به شما کمک کنه تا بهتر درک کنید که چطور میتونید با استرس و نگرانیتون برخورد کنید. امیدوارم که این پیشنهادات به شما کمک کننده باشند و بتوانید با استفاده از آنها به بهترین شکل ممکن با موقعیت روبرو شدهتان برخورد کنید.